آنچه در این مقاله میخوانید:
تاجر کیست و انواع آن
در حقوق تجارت، «تاجر» مفهومی کلیدی و تعیینکننده است که آثار حقوقی متعددی از جمله تکلیف به ثبت شرکت، نگهداری دفاتر قانونی، ورشکستگی و پرداخت مالیات را به دنبال دارد. شناخت دقیق مفهوم تاجر و تمایز آن با سایر مشاغل، نقش مهمی در پیشگیری از مشکلات حقوقی و مالی دارد.
تاجر کیست
مطابق قانون تجارت، تاجر شخصی است که شغل معمولی خود را انجام معاملات تجاری قرار داده باشد. بنابراین صرف انجام یک یا چند معامله تجاری بهصورت اتفاقی، موجب تاجر شناخته شدن شخص نمیشود؛ بلکه تداوم و حرفهای بودن فعالیت تجاری، معیار اصلی تحقق وصف تاجر است.
تاجر میتواند شخص حقیقی یا شخص حقوقی (مانند شرکتهای تجاری) باشد و در هر دو حالت، تابع مقررات خاص قانون تجارت خواهد بود.
حتما بخوانید: قانون تجارت
تاجر چه شغلی دارد
شغل تاجر انجام اعمال و معاملات تجاری است؛ از جمله خرید و فروش کالا، فعالیتهای بازرگانی، صادرات و واردات، دلالی، حقالعملکاری، فعالیتهای حملونقل تجاری و سایر اعمالی که در قانون تجارت بهعنوان عمل تجاری شناخته شدهاند.
نکته مهم این است که اگر شخصی این فعالیتها را بهصورت مستمر و با قصد انتفاع انجام دهد، شغل او تجاری تلقی شده و مشمول عنوان تاجر خواهد بود؛ حتی اگر عنوان شغلی خود را چیز دیگری معرفی کند.
انواع تاجر
تاجر را میتوان از جنبههای مختلف تقسیمبندی کرد که مهمترین آنها عبارتاند از:
۱. تاجر شخص حقیقی
اشخاص حقیقی که بهصورت فردی و با نام خود به انجام معاملات تجاری میپردازند، تاجر حقیقی محسوب میشوند. این افراد شخصاً مسئول تعهدات و دیون ناشی از فعالیت تجاری خود هستند.
۲. تاجر شخص حقوقی
کلیه شرکتهای تجاری ثبتشده، مانند شرکتهای سهامی خاص، سهامی عام، با مسئولیت محدود و تضامنی، بهمحض ثبت، تاجر محسوب میشوند؛ حتی اگر هنوز فعالیت عملی خود را آغاز نکرده باشند.
۳. تاجر عمده و تاجر خُردهپا
از نظر گستره فعالیت، تجار به تاجر عمده (فعال در معاملات کلان و گسترده) و تاجر خردهپا (فعال در معاملات محدود و محلی) تقسیم میشوند که این تقسیمبندی بیشتر جنبه عرفی دارد.
بیشتر بخوانید: حمایت های قانونی از تاجر ورشکسته
چه کسانی نمیتوانند تاجر باشند
برخی اشخاص با وجود انجام فعالیتهای اقتصادی، از نظر قانون تجارت تاجر محسوب نمیشوند، از جمله:
کارمندان دولت که انجام تجارت برای آنان ممنوع یا محدود شده است
اشخاص محجور مانند صغار، مجانین و غیررشیدان
پیشهوران و صاحبان مشاغل کوچک که فعالیت آنها جنبه تجاری سازمانیافته ندارد
کشاورزان، دامداران و تولیدکنندگان سنتی که صرفاً به تولید مشغولاند و شغل اصلی آنها معاملات تجاری نیست
اتباع خارجی اصولاً مجاز به اشتغال در ایران نیستند، مگر در مواردی که از یکسو با روادید معتبر مشتمل بر حق کار مشخص وارد کشور شده باشند و از سوی دیگر، مطابق قوانین و آییننامههای مربوط، نسبت به ثبت درخواست کد فراگیر و اخذ پروانه کار قانونی اقدام کرده باشند.
این افراد مشمول مقررات خاص تجار مانند ورشکستگی یا الزام به دفاتر تجاری نمیشوند.
سوالات متداول
آیا هر کسی که خرید و فروش میکند تاجر است؟
خیر، تنها در صورتی که خرید و فروش بهصورت شغل مستمر و حرفهای انجام شود، شخص تاجر محسوب میگردد.
آیا ثبت شرکت باعث تاجر شدن میشود؟
بله، شرکتهای تجاری بهمحض ثبت، تاجر محسوب میشوند؛ حتی قبل از شروع فعالیت.
آیا تاجر بودن مزایا و معایب دارد؟
بله، تاجر از مزایایی مانند اعتبار تجاری برخوردار است اما در مقابل، تعهدات قانونی و مسئولیتهای مالی و حقوقی بیشتری نیز دارد.
آیا پزشکان و وکلا تاجر محسوب میشوند؟
خیر، این مشاغل جزو فعالیتهای حرفهای و غیرتجاری هستند و اصولاً تاجر محسوب نمیشوند.
